Andaluzja druga pod względem powierzchni wspólnota autonomiczna położona w południowej Hiszpanii, obejmuje większą część regionu historycznego o tej samej nazwie oraz pasmo górskie na północy Sierra Morena. Graniczy na północy z Estremadurą i Kastylią-La Manchą, na wschodzie Murcją, a na zachodzie z Portugalią. Jest to region rolniczo-przemysłowy, z rozwiniętym górnictwem, uprawami oliwek, bawełny, dębu korkowego, cytrusów, palm daktylowych. Stolicą Andaluzji jest Sewilla. Ważniejsze miasta to Grenada, Kordowa i Málaga. Andaluzja jest ojczyzną tańca flamenco. Znajduje się tu najwyższy łańcuch gór Hiszpanii Sierra Nevada.

Historia Andaluzji

Rzymianie

Wraz z upadkiem fenickich miast, Kartagina zdominowała zachodnią część Morza Śródziemnego i stała się najważniejszym partnerem handlowym dla małych miasteczek semickich wzdłuż wybrzeża andaluzyjskiego. Pomiędzy pierwszą i drugą wojną kartagińską Kartagina powiększyła swoją kontrolę poza Andaluzję i przyłączyła całą Iberię z wyjątkiem Kraju Basków. Andaluzja była głównym polem bitwy, gdzie toczyły się walki przeciwko Rzymowi prowadzone przez Barkida Hannibala. Rzymianie pokonali Kartagińczyków i opanowali Andaluzję, region przemianowany na Baetica.

Muzułmanie

Podbój Kalifatu Umajjadów w latach 711-718 oznaczał upadek rządów Wizygotów na Półwyspie Iberyjskim. Tariq bin Zeyad znany w hiszpańskiej historii i legendach jako Tariq El Tuerto (Tariq Jednooki) był muzułmaninem afrykańskiego pochodzenia i generałem, który dowodził z polecenia kalifa Al-Walida podbojem Hiszpanii Wizygotów w 711 roku. Znawca historii Ibn Khaldoun twierdzi, iż Tariq Ibn Ziyad pochodził z algierskiego plemienia barbarzyńców. Jest on uważany za jednego z najważniejszych przywódców wojskowych w iberyjskiej historii. Początkowo był zastępcą Musy ibn Nusaira w Północnej Afryce i został wysłany przez przełożonego, aby przypuścić pierwszy atak na Królestwo Hiszpanii (w którego skład wchodziły nowa Hiszpanii i Portugalia). Pewne roszczenia sprowokowały go do interwencji względem spadkobierców Królestwa Wizygotów, Wittizy i wizygockiej wojny domowej.

29 kwietnia 711 roku armie Tariqa znalazły się na Gibraltarze (nazwa Gibraltar pochodzi od arabskiego imienia Jabal Tariq, które oznacza górę Tariq, czyli Gibr al. Tariq - skała Tariq). W XVII. w. muzułmański historyk Al Maggari napisał, że po wylądowaniu na lądzie Tariq nakazał spalić wszystkie okręty.

W epoce średniowiecza kultura andaluzyjska była pod silnym wpływem muzułmańskim przez ponad tysiąc lat. Cordoba stała się największym i najbogatszym miastem w Europie Zachodniej i jednym z największych na świecie. Maurowie założyli na tym terenie uniwersytety i kultywowali wiedzę, sprowadzając największe osiągnięcia cywilizacyjne jakie napotkali. W zachodniej Europie wiedza Maurów i Żydów przyczyniła się do ożywienia i rozwoju na dziedzin takich, jak: astronomia, medycyna, filozofia i matematyka.

Za czasów muzułmańskich imię „Al-Andalus" było używane jako określenie obszaru o wiele większego niż obecna Hiszpania i w pewnych okresach odwoływała się do prawie całego Półwyspu Iberyjskiego, gdzie muzułmańskie zasady i kultura utrzymały się najdłużej.

Turystyka Andaluzji

Costa del Sol - wybrzeże słońca - znajdują się tu zabytki kultury Maurów. Na Costa del Sol znajduje się ponad 30 pól golfowych, uważanych za najlepsze w Europie. Niebywałą atrakcją turystyczną jest również znajdujący się w pobliżu Gibraltar, z którego zaledwie krok dzieli od Maroka. W Andaluzji narodziło się flamenco, stąd wywodzi się tradycja ludowych zabaw i festynów, corrida.

Costa de la Luz - wybrzeże światła

Co warto odwiedzić będąc w Andaluzji

Cádiz (Kadyks) miasto w południowo-zachodniej Hiszpanii, w regionie Andaluzja, stolica prowincji Kadyks. Położone na półwyspie oddzielającym odnogę Zatoki Kadyksu od Oceanu Atlantyckiego.

• Katedra, Parroquía de Santa Cruz, dawny renesansowy kościół Sagrario.
• Katedra, Catedral Nueva,z XVIII-XIX w., z grobem Manuela de Falli oraz muzeum z cennymi monstrancjami (m.in. 4-metrową Custodia de Millón autorstwa Antonia Suáreza. Budowa katedry została rozpoczęta na podstawie projektu Vicenta Acera, ze względów finansowych zakończona dopiero w 1853 roku - z tego względu w budowli mieszają się elementy barokowe z neoklasycystycznymi. Wnętrze podzielone potężnymi kolumnami korynckimi na trzy nawy, transept i kaplice boczne. Chór w nawie głównej wykonany z drewna mahoniowego przez Augustina de Perei w 1697 pochodzi z Cartuja de las Cuevas w Sewilli.
• Kościół Oratorio de San Felipe Neri zbudowany w latach 1679-1719, gdzie w latach 1811-1812 obradowały Kortezy. Owocem tych obrad była pierwsza liberalna konstytucja Europy uchwalona 19 marca 1812, unieważniona w 1823 roku przez Ferdynanda VII. Wewnątrz kościoła znajduje się obraz Niepokalana poczęcie (Inmaculada) pędzla Murilla. Obok kościoła znajduje się muzeum miejskie (Museo Municipial) w których zbiorach znajduje sie m.in. model miasta Kadyks powstały pomiędzy 1777 a 1779 zawierający pierwotny projekt kościoła.
• Kościół Oratorio de la Santa Cueva zbudowany w XVIII wieku na podstawie projektu Torcuato Cayóna przez Torcuato Benjumedę. Wewnątrz znajdują się trzy freski namalowane w latach 1796 - 97 przez Francisco Goyę - Ostatnia wieczerza, Cudowne rozmnożenie chleba i ryb i Przypowieść o gościu bez szat weselnych.
• Kościoły: Santiago, Santa Catalina z XVII w. z ostatnim dziełem Murilla
• szpital Nuestra Senora del Carmen z XVIII wieku
• Mury obronne z XVII w. z bramą Puerta de Tierra, ozdobioną herbem Kastylii. Po bokach bramy, na wysokich kolumnach, umieszczone są figury patronów miasta św. Serwandusa i św. Germanusa
• Muzeum, w dawnym klasztorze franciszkanów, ze zbiorami archeologicznymi z czasów fenickich i rzymskich oraz najważniejszą po Sewilli galerią malarstwa.

Córdoba (Kordowa) miasto w płd. Hiszpanii, nad rzeką Gwadalkiwir. Stolica prowincji Kordowa, w regionie Andaluzja.

• Alkazar, zespół fortyfikacji z czasów panowania Omajjadów. Przebudowany przez Alfonsa XI w latach 1327-28, a później wzbogacony o ogrody i łaźnie. Siedziba Izabeli Kastylijskiej i Ferdynanda Aragońskiego i sądu inkwizycyjnego w czasie wojny z Grenadą. Są tam piękne ogrody z sadzawkami i fontannami oraz rzymskie mozaiki i sarkofag z III w.
• Mezquita, wielki meczet (obecnie katedra), jedno z najwspanialszych dzieł architektury islamu. Zajmuje teren o wymiarach 179x128 metrów otoczony murem z wieżą - dzwonnicą (dawnym minaretem, na którym wzorowano się w krajach islamskich). Budowany od 785 do końca X wieku na fundamentach świątyni rzymskiej i na murach istniejącej wówczas bazyliki Wizygotów. Po zdobyciu Kordowy przez chrześcijan, na środku sali modłów meczetu zbudowano w XVI wieku katedrę. Kiedy w 1526 cesarz Karol V przybył tutaj był wstrząśnięty tym widokiem i podobno powiedział: "zniszczyliście coś, co było jedyne w swoim rodzaju i postawiliście coś, co można zobaczyć wszędzie". Wnętrze o wysokości 11,50 metrów, z 850 kolumnami połączonymi podkowiastymi łukami robi wrażenie labiryntu.
• Pałace z XV i XVI w.: Casa de los Villalones, Casa del Indiano, Palacio de los Paez de Castillejo, Palacio Museo de Viana.
• Kościoły: najstarszy - Santa Marina z XIII w., La Compañia z XVI w., Trinidad z XVII w., Iglesia del Carmen z XVI w., szpital de Agudsos z XVIII w. z gotycką kaplicą, Santa María de la Asunción z XVIII w. - arcydzieło hiszpańskiego baroku.
• Synagoga z XIV w.
• Medina Azahara - w pobliżu Kordowy (8 km) pozostałości pałacu Omajjadów. W latach 936-76 wznoszono potężne miasto-pałac na obszarze o wymiarach 750x1500 metrów, którego budowa pochłonęła olbrzymie sumy. Władca Abd-ar-Rahman III polecił sprowadzić ponad 4300 kolumn, w tym 140 z Konstantynopola. Jego świetność trwała krótko, na początku XI w. oddziały Berberów zamieniły pałac w rumowisko, służące później za kamieniołom.
• Puente Romano - 16 łukowy most nad Gwadalkiwirem, zbudowany za czasów Augusta, wielokrotnie przebudowywany.
• Torre de la Calahorra, na resztkach arabskiej budowli Alfons XI w XIV w. wzniósł twierdzę, później wzmacnianą.

Granada płd. Hiszpanii, w dolinie rzeki Genil (dopływ rzeki Gwadalkiwir), w Górach Betyckich. Stolica prowincji Granada, w regionie Andaluzja.  Jedna z najważniejszych miejscowości turystycznych w Hiszpanii, słynna z pięknego położenia, licznych zabytków i niezapomnianych krajobrazów. Szczególny urok Granady polega na tym, że w ciągu kilku godzin można jeździć na nartach w górach Sierra Nevada, a potem kąpać się w Morzu Śródziemnym na Costa del Sol, oddalonym o ok. 70 km.

Przysłowie Hiszpańskie mówi: Kto nie widział Grenady, ten niczego nie widział

• Alhambra, warowny zespół pałacowy zbudowany w XIII w. przez Nasrydów i rozbudowany w XIV w., arcydzieło architektury arabskiej w Hiszpanii, którą cechuje niezwykłe bogactwo dekoracji wnętrz, m.in. arkadowe galerie kolumnowe, stalaktytowe sklepienia, ściany wykładane płytkami azulejos i barwnymi stiukami z ornamentem oraz malowidła ścienne.
• Alcazaba, zamek, najstarsza część Alhambry, stoi wysoko na górskiej ostrodze nad rzeką Darro.
• Pałace, kompleks pałacowy składający się z kilku części:
• Mexuar, miejsce pracy urzędników dworskich i państwowych, Sala de Mexuar, gdzie odbywały się posiedzenia rządu i królewskiego sądu, Patio de Mexuar (dawny seraj), piękny dziedziniec z fontanną, Cuarto Dorado, imponujące dzieło nasrydzkiej sztuki, (służąca do audiencji prywatnych)
• Dziedziniec Mirtowy, centralny punkt Alhambry, Sala de la Barca (dawna poczekalnia), z sufitem w kształcie łodzi, Sala Ambasadorów, jedna z najpiękniejszych z kopułą - arcydziełem intarsji, wzorem zdobienia reprezentacyjnych sal; (centrum polityczne i dyplomatyczne arabskiej Grenady)
• Dziedziniec Lwów, najdoskonalszy przykład zdobnictwa mauretańskiego; z fontanną wspartą na 12 lwach, Sala Mozarabów, Sala Królów, z polichromowanymi malowidłami na suficie, Sala Dwóch Sióstr, z gipsowym sklepieniem stalaktytowym, Sala Abencerragów, z kopułą w kształcie gwiazdy.
• Pałac Karola V, największy obiekt w kompleksie Alhambry, uważany za najpiękniejsze dzieło renesansu poza Włochami. Zbudowany w XVI w., jako "znak zwycięstwa" chrześcijaństwa, finansowany ze specjalnie utworzonego podatku płaconego przez Arabów. Jest to monumentalna budowla z galeriami i dwukondygnacyjną kolumnadą wokół okrągłego dziedzińca wewnętrznego. Fasada zewnętrzna jest utrzymana w stylu renesansu toskańskiego. W pałacu znajdują się dwa muzea: Muzeum Archeologiczne, gdzie przechowywane są znaleziska z Alhambry; Muzeum Sztuk Pięknych oferuje przegląd malarstwa szkół związanych z Grenadą oraz gromadzi dzieła pochodzące z rozwiązanych klasztorów Grenady.
• Generalife, na górnym zboczu Alhambry rozpościera się zespół ogrodowy z pawilonami, który był letnią rezydencją emirów mauretańskich. Obecnie jest wspaniałym przykładem islamskiej sztuki ogrodowej.
• Katedra,Santa María de la Encarnación, gotycko-renesansowa z XVI-XVIII w.; wnętrze o dług. 116 m, szer. 67 m, pięcionawowe, bogato zdobione rzeźbami, obrazami i wyposażone w dzieła sztuki.

Málaga (Malaga) miasto położone nad Morzem Śródziemnym, u podnóża Gór Betyckich. Stolica prowincji Málaga. Dzięki łagodnemu klimatowi na równinie Hoja de Malaga uprawia się pomarańcze, banany, figi, bawełnę, trzcinę cukrową oraz winorośl (wino malaga i rodzynki). Duży port handlowy i rybacki oraz stocznia. Baza marynarki wojennej. Od lat pięćdziesiątych XX wieku rozwój turystyki, kąpieliska na Costa del Sol.

Miejsce narodzin Pabla Picassa.

• Alcazaba - ruiny twierdzy, wybudowanej przez Rzymian i przebudowanej w IX w.przez Maurów. Wewnątrz muzeum archeologiczne. Tuż obok ruiny teatru rzymskiego.
• Zamek Gibralfaro - „góra z latarnią morską", ruiny zamku z XIV w.
• Katedra, budowana z przerwami od 1528 do 1783, lecz nie ukończona. Olbrzymie wnętrze o wymiarach 117×72 m, wysokości 48 m wszystkich trzech naw. Najcenniejszym elementem są stalle chóru z 42 posągami świętych, dzieło wielu artystów.
• Kościoły: S. Bartolomé z XI w., Nuestra Señora de la Victoria z XV w., Santuario de Nuestra Señora de la Victoria z XVI w. oraz liczne barokowe kościoły i pałac biskupi z XVIII w.
• Muzeum Sztuk Pięknych, dom, w którym urodził się Pablo Picasso.

Niektóre typowe potrawy miejscowej kuchni:

• ensalada malagueña - sałatka z gorzkich pomarańczy
• pescaíto frito - różne gatunki ryb i owoców morza obtoczone w mące i smażone w głębokiej oliwie, podawane z kawałkami cytryny
• sopa malagueña - z omułków, krewetek, pomidorów, cebuli, papryki, ziemniaków, z makaronem, szafranem, pietruszką i przyprawami

Ronda - miasto w Andaluzji, w prowincji Malaga; 35 tys. mieszkańców. Położone po obu stronach wąwozu rzeki Guadalevín miasto składa się z dwóch dzielnic: Ciudad, czyli części arabskiej i Mercadillo, czyli nowszej części powstałej po rekonkwiście.

Ze względu na swoje wybitnie obronne położonie na skraju wąwozu, pierwszą osadą na miejscu Rondy była celtycka Arunda, wchłonięta później przez rzymską prowincję Betyka. Wraz z opanowaniem Płw. Iberyjskiego przez Maurów, Ronda (arabska nazwa Izna Rand Onda) stała się stolicą prowincji Takaruna, by w pierwszej połowie XI wieku stać się stolicą małego państwa - taify. Próby rekonkwisty miasta przypadają na wiek XV; zdobyte zostało w 1485 roku przez Ferdynanda III.

• casas colgadas, czyli kamienice po obu stronach wąwozu, bezpośrednio przylegające do jego krawędzi
• Puento Nuevo, czyli monumentalny most o wysokości 100 m, zbudowany w 1793 roku przez José Martín de Aldehuela
• kolegiata Santa María la Mayor, powstała z przebudowy w XV wieku dawnego meczetu. Zewnętrzna część budynku składa się z kwadratowej dzwonnicy z ośmioboczną nadbudówką i fasady w formie loggi. Wewnątrz pozostałości mihrabu.
• Casa del Rey Moro, legendarny pałac władcy Taify
• Palacio de Mandragón
• Plaza de Toros, zbudowana w latach 1783-1785 arena korridy

Sewilla stolica i główne miasto Andaluzji. Czwarte pod względem wielkości miasto Hiszpanii, nad Gwadalkiwirem, połączone żeglownymi kanałami z Atlantykiem. Uchodzi za stolicę andaluzyjskiego folkloru "flamenco".

• Alkazar - dawny pałac królewski, którego początki sięgają XI w., kiedy rezydowali tutaj przedstawiciele kalifatu kordobańskiego, rozbudowany w latach 1350-69 przez Piotra I Okrutnego w stylu mudejar. Późniejsi królowie kontynuowali rozbudowę, przystosowując rezydencję do własnych potrzeb. Tutaj podejmowano decyzje o wysłaniu ekspedycji, m.in. Ferdynanda Magellana, tutaj Krzysztof Kolumb został przyjęty przez Izabelę Kastylijską i Ferdynanda Aragońskiego, po podróży do Ameryki. Budowla zawiera wiele sal, patios i ogrodów. Bogactwo ornamentyki, dekoracji ceramicznych i komnat sprawia, że sewilski alkazar zalicza się do najwspanialszych kompleksów pałacowych w Hiszpanii.
• Katedra de Santa María - jest największym i jednym z najwspanialszych gotyckich kościołów na świecie. Powstała w latach 1402-1506 na miejscu meczetu z lat 1184-1196. Pozostawiony minaret Giralda o wys. 97 m wkomponowano w bryłę kościoła, uzupełniając o dzwonnicę. We wnętrzu zwracają uwagę kaplice - Capilla Mayor i Capilla Real, chór i grobowiec Kolumba.
• Ratusz - wspaniała renesansowa budowla zbudowana na dawnym placu turniejowym w latach 1527-64.
• Giełda - renesansowy budynek giełdy handlowej, z lat 1583-98. W XVIII wieku Karol III umieścił tutaj Główne Archiwum Indii, gromadzące dokumenty związane z dziejami odkrywania i podboju Nowego Świata.
• Torre del Oro (Złota Wieża) z XIII wieku jedna ze 166 w systemie obronnym Maurów, potem przebudowana. Nazwę zawdzięcza nie tylko ówczesnej okładzinie złocistymi płytkami azulejos ale faktowi przechowywania w niej złota złupionego w koloniach. Była również istotna z punktu widzenia obronnego, ponieważ pomiędzy nią, a bliźniaczą, już nie istniejącą wieżą po drugiej stronie Gwadalkiwiru, można było rozpiąć łańcuch blokujący wejście do portu. Obecnie mieści Museo Maritimo poświęcone zabytkom i mapom morskim.
• Arena walk byków (hiszp. La Plaza de Toros de la Real Maestranza de Caballería de Sevilla), amfiteatr zbudowany w latach 1749-1881, mieszczący 12 500 widzów. Wewnątrz znajduje się muzeum corridy eksponujące kolekcję kostiumów (w tym pomalowana przez Picassa purpurowa kapa torreadora), portrety i afisze.
• Główne Archiwum Indii - wpisane na listę UNESCO archiwum zawierające dokumentację posiadłości zamorskich Hiszpanii.
• Szpital Miłosierdzia (hiszp. Hospital de la Caridad), szpital ufundowany w XVII wieku przez Miguela de Maňara. Szpital powstał na terenie Stoczni Królewskiej. Przy szpitalu zbudowany został również barokowy kościół, w którym znajduje się bogata kolekcja malarstwa hiszpańskiego.